Nederlands dicteren op Windows, ook zonder internet

Wat die melding over de weergavetaal betekent

Windows heeft door de jaren drie verschillende functies voor spraak gehad, en ze worden voortdurend door elkaar gehaald. De melding komt van de oudste: Windows Spraakherkenning, het programma dat je eerst moest instellen en trainen. Microsofts eigen Nederlandse supportpagina is er duidelijk over: "Spraakherkenning is alleen beschikbaar in het Engels, Frans, Spaans, Duits, Japans, Vereenvoudigd Chinees en Traditioneel Chinees." Nederlands staat er niet bij.

Microsoft legt de melding zelf nergens uit; dat hij verschijnt, weten we uit de berichten van gebruikers die hem op een Nederlandstalige Windows tegenkwamen. Maar de taallijst verklaart hem. Wat je ook omzet, Nederlands gaat Spraakherkenning niet herkennen, want die taal zit er niet in. Zet je de weergavetaal op Engels, dan dicteer je Engels.

Daar komt bij dat Spraakherkenning op zijn retour is. Volgens dezelfde Microsoft-pagina verving Spraaktoegang de oude Windows Spraakherkenning in september 2024, voor Windows 11 22H2 en later. Op oudere versies van Windows staat hij er nog, maar Microsoft ontwikkelt hem niet verder.

Wat Windows zelf in het Nederlands kan

Alle feiten hieronder komen van de eigen pagina's van Microsoft, gelezen op 4 november 2026.

• Windows Spraakherkenning (de oude): geen Nederlands, en op Windows 11 vervangen door Spraaktoegang.
• Spraaktoegang (voice access): werkt op de pc zelf, zonder internet, nadat je eenmalig een taalbestand hebt gedownload. Het is gemaakt om je pc met je stem te bedienen, en dicteren hoort daarbij. Het is gratis en voor wie Engels, Duits, Frans, Spaans of Italiaans spreekt een prima optie. Maar de taallijst op Microsofts instellingspagina noemt geen Nederlands.
• Typen via stem (Win+H, vaak spraakgestuurd typen genoemd): verstaat wel Nederlands. Microsoft schrijft erbij: "Typen via stem maakt gebruik van online spraakherkenning, die mogelijk wordt gemaakt door Azure Spraak-services", en je moet verbinding hebben met internet. Zonder netwerk geen tekst, en elke zin gaat naar Microsoft. Alleen fluid dictation, een extra van Copilot+ pc's, draait op het apparaat zelf, en dat is er alleen in het Engels.
• Dicteren in Word: volgens Microsoft alleen voor wie Microsoft 365 heeft, niet in Office 2016 of 2019 zonder Microsoft 365, en alleen met een betrouwbare internetverbinding. Je spraak gaat naar Microsoft. Nederlands staat er als previewtaal bij, waarvan Microsoft zegt dat de nauwkeurigheid lager of de interpunctie beperkter kan zijn.

Buiten Windows kun je in Google Docs typen met je stem, in de nieuwste Chrome, Edge of Safari. Dat werkt alleen in Docs (en in de sprekersnotities van Presentaties), vraagt een Google-account, en volgens Google regelt je browser de spraakherkenning; waar je geluid daarbij heen gaat, staat er niet. Voor een mail in Outlook of een bericht in Teams heb je er niets aan.

Kort gezegd: wie op Windows Nederlands wil dicteren, moet online zijn, en wie offline wil dicteren, krijgt van Windows geen Nederlands. De volledige vergelijking met de ingebouwde functie staat op Windows typen via stem.

Offline Nederlands dicteren met Deixis

Zo kom je in een paar minuten van niets naar dicteren:

1. Installeer Deixis. Eén installatieprogramma voor Windows 10 of 11 (64-bit), zonder beheerdersrechten. Je pc heeft een Intel- of AMD-processor met AVX2 nodig: Intel vanaf Haswell, AMD vanaf Excavator, grofweg 2013 en later.
2. Kies Nederlands. Bij de eerste start stelt Deixis de weergavetaal van je computer voor. Op een Nederlandstalige Windows is dat dus al Nederlands.
3. Download het spraakmodel, één keer. Voor het Nederlands is dat NVIDIA Parakeet v3, ongeveer 670 MB. Dit is de enige stap die internet nodig heeft.
4. Dicteer. Houd Ctrl+Win ingedrukt, spreek, laat los. De tekst verschijnt bij je cursor, in Word, Outlook, Teams, je browser of welk tekstveld ook, en je klembord krijg je terug.

Vanaf dat moment gebeurt de herkenning op je eigen processor. Trek de netwerkkabel eruit en het werkt nog steeds. Er is geen account en niemand telt je woorden. Dicteren is gratis, voor altijd. Geld kost alleen wat een taalmodel of onze servers nodig heeft: opschonen met een taalmodel, vertalen, vergadernotities en deellinks, via Deixis Pro voor $49 per jaar of $10 per maand; de eerste drie zijn ook gratis met je eigen sleutel van een aanbieder. Meer daarover op gratis spraak naar tekst.

Hoe goed het Nederlands verstaat, hebben we gemeten: 9,2% foute woorden op de Nederlandse testset van Google FLEURS (nl_nl, voorgelezen zinnen), met 0,31 seconde mediane rekentijd per fragment op één desktop-pc met 12 kernen onder Windows. Een laptop is trager, en vrij praten is lastiger te herkennen dan voorlezen. Het gaat om Nederlands uit Nederland; Vlaams is niet apart gemeten. De methode staat in het lab.

Twee dingen om vooraf te weten. Deixis dicteert in het Nederlands met push-to-talk; dat is wat we beloven. En opschoning, het woordenboek en de woordenpakketten zijn op het Engels afgestemd: Parakeet herkent woorden uit je woordenboek alleen aan hun klank, dus een ongewone naam komt er minder vaak goed uit dan met het Engelse model.

Wat offline echt betekent

Een programma noemt zich al snel offline: omdat je notities op je schijf staan, of omdat het opnames bewaart tot de verbinding terug is. Daar gaat het niet om. De enige vraag die telt, is waar je geluid in woorden verandert. Gebeurt dat op je computer, dan hoeft je stem nergens heen en werkt dicteren ook als er geen netwerk is. Gebeurt het in de cloud, dan is elke zin een verzoek aan een server: geen verbinding, geen tekst.

De tabel geeft per tool het antwoord, met de datum waarop we de eigen pagina's van die tool lazen. Deixis staat bovenaan omdat dit de site van Deixis is; de rest staat op alfabet.

Deixis is niet de enige die op je eigen pc herkent, en dat hoort erbij gezegd. Dragon Professional doet dat al jaren, en er is nog een Nederlandse editie van te koop; zie het Dragon-alternatief. Handy en Whisperstream herkennen ook lokaal, net als Talon, dat vooral bedoeld is om de hele computer met je stem te bedienen. Superwhisper, OpenWhispr en Willow Voice bieden naast hun cloud een lokale optie. Wat geen van hen publiceert, is een meting per taal voor hun eigen app; of ze jouw Nederlands goed verstaan, moet je dus zelf uitproberen.

Twee programma's die niet in de tabel staan, verdienen ook een vermelding. Murmure is gratis en open source (AGPL v3), draait op Windows, Mac en Linux en gebruikt dezelfde modelfamilie als Deixis, Parakeet v3, in 25 Europese talen; het herkent de taal zelf aan het geluid, waar je bij Deixis de taal kiest. Weesper Neon Flow dicteert met lokale Whisper-modellen in meer dan 50 talen, op Mac en Windows, voor € 5 per maand, € 45 per jaar of € 99 eenmalig, na een proefperiode van 15 dagen en met daarna een gratis versie van 1.500 woorden per week. Beide volgens hun eigen pagina's, gelezen op 4 november 2026.

Whisper lokaal draaien?

Wie zelf aan de slag wil, komt al snel bij Whisper van OpenAI uit: het model is openbaar en draait op een gewone pc. Deixis gebruikte vóór versie 1.6 zelf het meertalige Whisper small-model. Op dezelfde Nederlandse testfragmenten had dat 20,5% foute woorden, tegen 9,2% voor Parakeet v3. Dat verschil is de reden dat Deixis voor het Nederlands overstapte. Grotere Whisper-modellen hebben we niet gemeten, dus daarover zeggen we niets.

Het verschil tussen een model en een dicteerprogramma zit in wat eromheen gebeurt: een toets die overal werkt, tekst die bij je cursor verschijnt, je klembord dat terugkomt. Wil je dat niet zelf bouwen, dan doet Deixis het, met hetzelfde principe: alles op je eigen pc.

Wat er je computer verlaat

Werk je met persoonsgegevens, van patiënten, cliënten of leerlingen, dan wil je weten wat er met je stem gebeurt. Of dicteren met een bepaald programma in jouw situatie past binnen de AVG, is een beoordeling voor jou of je functionaris gegevensbescherming; daar doen wij geen uitspraak over. Wat we wel kunnen doen, is precies zeggen wat Deixis verstuurt.

• Het geluid van een dictaat: nooit, zodra het spraakmodel er is, onder geen enkele instelling. De herkenning gebeurt in de app, op je eigen processor. Daarvoor kun je bij de eerste start kiezen om in de cloud van Deixis te dicteren terwijl het model downloadt.
• Twee verzoeken die Deixis uit zichzelf doet. Een controle op updates, met het versienummer, een dagelijks teken dat deze kopie is geopend en, elk één keer, de eerste stappen van een nieuwe kopie, zonder ID: zo tellen we hoeveel mensen Deixis gebruiken, geteld en nooit gevolgd, en je zet het uit in de instellingen onder Privacy. En als je de instellingen opent, een controle op een aankondiging van ons. Geen van beide bevat iets van wat je zegt of typt.
• Het spraakmodel, eenmalig, als je zelf op downloaden drukt.
• Optionele cloudfuncties (opschonen met een taalmodel, vertalen, vergadernotities) versturen tekst, nooit audio, en alleen als je zelf een eindpunt instelt. Ze kunnen ook naar een model op je eigen machine.

Je hebt geen account nodig om te dicteren, dus er is ook geen profiel dat aan je spraak hangt. Elke rij, met waarheen en wanneer, staat op wat je computer verlaat. Wat Deixis verder in het Nederlands doet en hoe het gemeten is, staat op de Nederlandse startpagina.